Tết Đoan Ngọ

Bạch Vân Nhi

Trưởng Ban Đại Biểu Thường Trực nhiệm kỳ III (thán
Staff member
Tham gia
27 Tháng 5 2009
Bài viết
2,474
Điểm tương tác
839
Điểm
113
Địa chỉ
CANADA
Tết Đoan Ngọ

(PGVN)Tết Đoan ngọ hay Tết Đoan dương, ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch. Đặc biệt Tết Đoan ngọ năm nay năm Giáp Ngọ, tháng Canh Ngọ, vào giờ ngọ, 12 năm mới gặp lại một ngày này. Tết Đoan ngọ là một ngày Tết truyền thống của một số nước Đông Ánhư Việt Nam, Trung Quốc, Hàn quốc, Triều Tiên Tết Đoan ngọ tồn tại từ lâu trong văn hoá dân gian Phương Đông và có ảnh hưởng đến sinh hoạt văn hoá. Đoan nghĩa là mở đầu, Ngọ là khoảng thời gian từ 11 giờ sáng tới 13 giờ trưa. Ăn tết Đoan Ngọ là ăn vào buổi trưa. Đoan Ngọ lúc mặt trời bắt đầu ngắn nhất, ở gần trời đất nhất trùng với ngày hạ chí. Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Tết Đoan Dương. Thời gian này cũng là khi khí dương đang thịnh nhất trong năm. Ở Việt Nam, dân gian còn gọi là “Tết giết sâu bọ.”<center></center><table> <tbody> <tr align="center"> <td>
</td> </tr> <tr align="center"> <td>Hàng nghìn người tắm biển ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch
</td> </tr> </tbody> </table>
Tết Đoan ngọ ở Việt Nam cũng còn gọi là "ngày giết sâu bọ" là ngày phát động bắt sâu bọ, tiêu diệt bớt các loài gây hại cho cây trồng trên cánh đồng, trong đó nhiều loài sâu có thể ăn được và chúng được coi như là chất bổ dưỡng. người ta tin rằng khi ăn món ăn đầu tiên trong ngày này thì sâu bọ; giun sán trong người sẽ bị chết hết.

Vào một ngày sau vụ mùa nông dân chúng đang ăn mừng vì trúng mùa, nhưng sâu bọ năm ấy kéo dày ăn mất cây trái, thực phẩm đã thu hoạch. Nhân dân đau đầu không biết làm cách nào để có thể giải được nạn sâu bọ này, bỗng nhiên có một ông lão từ xa đi tới tự xưng là Đôi Truân. Ông chỉ dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng gồm đơn giản gồm có bánh gio, trái cây sau đó ra trước nhà mình mà vận động thể dục. Nhân dân làm theo chỉ một lúc sau đó sâu bọ đàn lũ té ngã rã rượt. Lão ông còn bảo thêm: Sâu bọ hằng năm vào ngày này rất hung hăng, mỗi năm vào đúng ngày này cứ làm theo những gì ta đã dặn thì sẽ trị được chúng. Dân chúng biết ơn định cảm tạ thì ông lão đã đi đâu mất. Để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt cho ngày này là ngày "Tết diệt sâu bọ", có người gọi nó là "Tết Đoan ngọ" vì giờ cúng thường vào giữa giờ Ngọ.
Vào cuối thời Chiến Quốc, có một vị đại thần nước SởKhuất Nguyên. Ông là vị trung thần nước Sở và còn là nhà văn hoá nổi tiếng. Tương truyền ông là tác giả bài thơ Ly tao (thuộc thể loại Sở từ) nổi tiếng trong văn hóa cổ Trung Hoa, thể hiện tâm trạng buồn vì đất nước suy vong với hoạ mất nước. Do can ngăn vua Hoài Vương không được,lại bị gian thần hãm hại, ông đã uất ức gieo mình xuống sông Mịch La tự vẫn ngày mùng 5 tháng 5. Thương tiếc người trung nghĩa, mỗi năm cứ đến ngày đó, dân Trung Quốc xưa lại làm bánh, quấn chỉ ngũ sắc bên ngoài (ý làm cho cá sợ, khỏi đớp mất) rồi bơi thuyền ra giữa sông, ném bánh,lấy bỏ gạo vào ống tre rồi thả xuống sông cúng Khuất Nguyên.
Trong văn hoá Việt thì ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch lại là ngày giỗ Quốc mẫu Âu Cơ. Trong dân gian đã lưu truyền câu ca dao:

Tháng Năm ngày tết Đoan Dương.
Là ngày giỗ Mẹ Việt Thường Văn Lang.

<center></center><table> <tbody> <tr> <td align="center">
</td> </tr> <tr> <td align="center">Đông đảo du khách tắm biển ngày Tết Đoan ngọ
</td> </tr> </tbody> </table>
Ở vùng đồng bằng Nam Bộ Việt Nam thì ngày mùng 5 tháng 5 còn được gọi là ngày "Vía Bà", thờ Linh sơn Thánh mẫu trên núi Bà Đen.

Ở Đồng Tháp nói riêng và các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long nói chung, ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch còn gọi là ngày "nước quay", vì cứ theo lệ hàng năm, nước ở thượng nguồn đổ về đến nước ta làm nước sông trở thành đỏ đục và có nhiều xoáy nước. Và năm nào cũng vậy, ngày này được coi là ngày bắt đầu của những mùa lũ hàng năm.
Ngày này đúng là ngày Tết Việt Nam còn Nguyên Đán là Tết Trung Quốc, mùng 5/5 cũng là ngày phô trương tình dân tộc bà con láng giềng không phân biệt tuổi tác, phẩm trật, vua tôi (ở Làng Phú lương chợ cầu, Quảng Điền, Thừa Thiên, Huế thời vua Quang Trung, lễ hội, 5/5 có cho tài năng thanh niên, đấu võ, nấu cơm tre, nhảy sào, đua ghe. Và có Công nương làng đôi ném chiếc bông tai, nhẫn hay 1 trang sức xuống sông cho các chàng trai tìm, ai tìm được sẽ được thưởng hay lấy công nương đó làm vợ ! Tết này rất trân trọng dưới thời Tây Sơn vì "Thiên hạ đại tín" và "Huynh đệ chi Binh" bắt đầu từ đó!
Trước ngày Tết, người ta mua rất nhiều trái cây để cúng và ăn. Hầu hết mọi gia đình cũng mua hoặc làm rượu nếp, bánh tro.
Tết Đoan Ngọ là dịp người ta thường ăn tết ở nhà với gia đình. Buổi sáng sớm ngày Tết Đoan Ngọ người ta ăn bánh tro, trái cây, và rượu nếp để giết sâu bọ, bệnh tật trong người. Thường lệ người ta ăn rượu nếp tức thì sâu khi họ ngủ dậy.Người ta cúng lễ cho một tiết mới, mừng sự trong sáng và quang đãng.Nhiều người tắm nước lá mùi để phòng bệnh và tẩy trừ “sâu bọ”. Những địa phương ở ven biển đúng giờ ngọ họ đi tắm biển. Tại vì ngày này, theo quan niệm dân gian khí dương mạnh nhất trong năm, tắm biển sẽ tẩy trần, trừ diệt tật bênh. Người ta còn cúng lễ để cầu an.
Cũng theo quan niệm đó, các lọai cây lá hái vào giờ ngọ ngày 5 tháng 5 có tác dụng làm thuốc chữa bệnh tốt nhất nên các thầy thuốc thường lên núi hái thuốc.
Vào dịp Tết Đoan Ngọ, ai bị cảm cúm dùng 5 loại lá: bạch đàn, xương rồng, ngũ trảo, dâu tằm ăn, và sả nấu nước xông là hết bệnh.
Bánh tro đã trở thành món ăn truyền thống trong dịp Tết Đoan Ngọ ở Nam Trung Bộ và Miền Nam Việt Nam. Bánh tro có nhiều tên khác nhau như banh ú, bánh gio và bánh âm và có vài biến thể khác nhau theo điệu phương. Người ta làm bánh bằng gạo đã ngâm từ nước tro được đốt bằng củi các loại cây khô hay rơm, gói trong lá chuối. Bánh tro dễ ăn, dễ tiêu làm mát ruột, thường ăn với đường hoặc mật.
Ngày này các gia đình thường làm các món từ vịt, đặc biệt là tiết canh vịt (nhưng những năm gần đây, khi có dịch cúm gia cầm thì người ta hạn chế ăn tiết canh.) Nhưng dường như các chợ ở những ngày trước và trong Tết Đoan Ngọ thường rất rộn rã việc mua bán vịt sống.
Rượu nếp hay cơm rượu cũng là món ăn được nhiều người ưa thích trong tết Đoan Ngọ. Uống nước cơm rượu hoặc ăn cơm rượu nếp là mona ưn truyền thống của ngày Tết Đoan ngọ.
Mời các bạn hãy đến biển Nha Trang quê tôi tắm biển trưa mùng 5 tháng 5 sẽ thấy cảm xúc thú vị của ngày Tết Đoan ngọ. Ngày này biển Nha Trang chật kín cả người. Nhiều người ở miền Bắc, miền Trung, miền Nam hay Việt Kiều ở nước ngoài phải vượt hàng nghìn cây số cũng về nước tắm biển Nha Trang,
<table> <tbody> <tr align="center"> <td>
</td> </tr> <tr align="center"> <td>Biển chật kín cả người ngày Tết Đoan ngọ
</td> </tr> </tbody> </table>
Biển Nha Trang được các bác sĩ tai thành phố Hồ Chí Minh tôn vinh là Viện Điều dưỡng sức khỏe thiên nhiên mà trời đất đã ban tặng cho người dân xứ Trầm, biển Yến, đất Khánh, người Hòa.

<table> <tbody> <tr align="center"> <td>
</td> </tr> <tr align="center"> <td>Tắm biển tẩy trần, trừ tật bệnh trong ngày Tết Đoan ngọ
</td> </tr> </tbody> </table>NNC Trí Bửu - Ủy viên Ban TTTT T.Ư GHPGVN
 
Bên trên